Tập gym bị chóng mặt: Nguyên nhân và lưu ý

Tập luyện thường xuyên mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng đôi khi người tập có thể gặp tình trạng tập gym bị chóng mặt, choáng váng hoặc cảm giác mất thăng bằng trong hoặc sau buổi tập.

Chóng mặt có thể xuất hiện vì những nguyên nhân tương đối đơn giản như cơ thể thiếu nước, tập quá sức hoặc thay đổi tư thế đột ngột. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chóng mặt đi kèm các triệu chứng khác có thể là dấu hiệu cần được chú ý và đánh giá y tế.

Vì vậy, thay vì cố gắng tiếp tục buổi tập, người tập nên xác định tình trạng đang xảy ra, dừng vận động khi cần thiết và điều chỉnh thói quen tập luyện phù hợp.

Tập gym bị chóng mặt là do đâu?

Chóng mặt là cảm giác có thể biểu hiện dưới nhiều dạng như choáng, lâng lâng, mất thăng bằng hoặc cảm giác sắp ngất. NHS lưu ý rằng chóng mặt có nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có mất nước, hạ đường huyết và thay đổi huyết áp.

Trong quá trình tập gym, một số yếu tố thường gặp có thể góp phần khiến người tập cảm thấy chóng mặt.

Tập luyện quá sức

Khi cường độ tập vượt quá khả năng hiện tại, cơ thể phải làm việc với mức tải cao hơn bình thường. Điều này có thể đi kèm cảm giác choáng, mệt lả hoặc khó thở bất thường.

Đặc biệt, người mới tập hoặc người quay lại tập sau một thời gian nghỉ nên tăng cường độ từ từ thay vì cố gắng theo mức tập của người đã có kinh nghiệm.

American Heart Association xem cảm giác choáng hoặc chóng mặt, cực kỳ mệt, khó thở bất thường hay nhịp tim nhanh hoặc không đều là những dấu hiệu cho thấy người tập có thể đang vận động quá sức.

Cơ thể thiếu nước

Tập luyện khiến cơ thể mất nước thông qua mồ hôi. Nếu lượng nước bổ sung không đủ, người tập có thể xuất hiện các biểu hiện như khát, mệt, đau đầu hoặc chóng mặt.

Tình trạng này có thể rõ rệt hơn khi tập trong môi trường nóng hoặc đổ nhiều mồ hôi.

Do đó, uống nước đều đặn trong ngày và bổ sung đủ chất lỏng xung quanh buổi tập là một trong những yếu tố cần quan tâm.

Tập khi cơ thể chưa được cung cấp đủ năng lượng

Một số người có thể cảm thấy yếu hoặc choáng khi tập trong tình trạng chưa ăn uống phù hợp.

Đặc biệt với người mắc đái tháo đường và sử dụng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết, tập luyện có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Trong trường hợp này, việc quản lý lượng đường huyết trước và sau vận động cần được thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Không nên mặc định rằng mọi trường hợp chóng mặt khi tập gym đều do “hạ đường huyết”. Nếu tình trạng thường xuyên xảy ra, người tập nên tìm nguyên nhân thay vì tự xử lý theo phỏng đoán.

Đứng dậy hoặc thay đổi tư thế quá nhanh

Một số người có thể cảm thấy choáng khi chuyển nhanh từ tư thế nằm hoặc ngồi sang đứng.

NHS cho biết chóng mặt khi đứng hoặc ngồi dậy đột ngột có thể liên quan đến tình trạng tụt huyết áp tư thế.

Trong phòng gym, điều này có thể xảy ra sau một bài tập thực hiện ở tư thế nằm hoặc ngồi, đặc biệt khi người tập đứng dậy quá nhanh.

Dừng bài tập quá đột ngột

Không chỉ quá trình tập, thời điểm kết thúc buổi tập cũng đáng chú ý.

American Heart Association khuyến nghị thực hiện giai đoạn hạ nhiệt sau vận động thay vì dừng hoàn toàn đột ngột. Việc dừng quá nhanh có thể khiến nhịp tim và huyết áp giảm nhanh, từ đó gây cảm giác choáng hoặc lâng lâng ở một số người.

Khi tập gym bị chóng mặt nên làm gì?

Nếu đang tập mà bắt đầu cảm thấy chóng mặt, điều đầu tiên cần làm là dừng bài tập. Không nên cố hoàn thành thêm một hiệp hoặc tăng mức tạ để “vượt qua” cảm giác choáng.

Bạn có thể thực hiện các bước sau:

Bước 1: Dừng vận động

Rời khỏi máy tập hoặc đặt tạ xuống một cách an toàn để tránh té ngã.

Bước 2: Ngồi hoặc nằm ở vị trí an toàn

Nếu có cảm giác sắp ngất, nên giữ hoặc chuyển cơ thể về tư thế an toàn. Hướng dẫn sơ cứu của American Heart Association cũng khuyến nghị người có dấu hiệu tiền ngất nên ngồi hoặc nằm ở vị trí an toàn.

Bước 3: Nghỉ ngơi và theo dõi triệu chứng

Không vội đứng dậy hoặc quay lại tập ngay khi vừa cảm thấy đỡ.

Bước 4: Bổ sung nước nếu phù hợp

Nếu nguyên nhân có thể liên quan đến mất nước, có thể uống nước từng ngụm và nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát.

Bước 5: Không tiếp tục buổi tập nếu vẫn còn chóng mặt

Việc cảm thấy đỡ hơn không đồng nghĩa với việc cơ thể đã sẵn sàng tiếp tục vận động.

Làm gì để hạn chế chóng mặt khi tập gym?

Không phải mọi trường hợp chóng mặt đều có thể phòng tránh, nhưng một số thói quen có thể giúp giảm những yếu tố thường gặp.

Khởi động trước khi tập

Thay vì chuyển ngay từ trạng thái nghỉ sang bài tập cường độ cao, hãy dành thời gian khởi động để cơ thể thích nghi dần với vận động.

American Heart Association khuyến nghị khởi động khoảng 5–10 phút trước hoạt động cường độ vừa hoặc cao, tùy loại hình và cường độ tập.

Tăng cường độ từ từ

Nếu mới tập gym, không nên bắt đầu bằng mức tạ hoặc khối lượng tập quá cao.

Hãy để cơ thể có thời gian thích nghi rồi mới tăng dần khối lượng, số hiệp hoặc cường độ.

Chú ý lượng nước

Hãy duy trì thói quen uống nước trong ngày và chú ý bổ sung chất lỏng khi tập luyện, đặc biệt nếu đổ nhiều mồ hôi hoặc tập trong môi trường nóng.

Không bỏ qua dinh dưỡng

Một chế độ ăn phù hợp với nhu cầu vận động giúp cơ thể có nguồn năng lượng cần thiết cho buổi tập.

Nếu thường xuyên tập vào lúc đói hoặc có chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt, hãy chú ý đến phản ứng của cơ thể thay vì cố duy trì cường độ tập khi cảm thấy không ổn.

Hạ nhiệt sau buổi tập

Sau khi hoàn thành bài tập, nên giảm dần cường độ thay vì dừng hoàn toàn ngay lập tức. Có thể đi bộ nhẹ hoặc thực hiện các động tác vận động nhẹ trong vài phút để cơ thể chuyển dần về trạng thái nghỉ.

Tập gym bị chóng mặt khi nào cần đi khám?

Chóng mặt đôi khi có thể tự cải thiện, nhưng không nên xem nhẹ nếu tình trạng xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm những triệu chứng bất thường khác.

NHS khuyến nghị nên được đánh giá y tế nếu chóng mặt không biến mất hoặc liên tục tái diễn, đặc biệt khi đi kèm ngất, thay đổi thị lực, yếu hoặc tê tay chân, đau đầu, buồn nôn hoặc thay đổi nhịp tim.

Đặc biệt, nếu chóng mặt xuất hiện cùng đau hoặc tức ngực, khó thở bất thường, tim đập nhanh hoặc không đều, ngất, người tập cần dừng vận động và tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay. Đây là những dấu hiệu được American Heart Association liệt kê trong nhóm cảnh báo khi hoạt động thể chất.

Nếu triệu chứng nghiêm trọng hoặc xuất hiện đột ngột, không nên tự lái xe đến cơ sở y tế.

Có nên tiếp tục tập gym sau khi hết chóng mặt?

Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ của triệu chứng.

Nếu chóng mặt xuất hiện một lần sau một buổi tập quá sức và đã hoàn toàn biến mất, người tập vẫn nên xem lại cường độ, thời gian nghỉ, lượng nước và chế độ ăn trước khi quay lại.

Ngược lại, nếu tình trạng lặp lại nhiều lần hoặc chưa xác định được nguyên nhân, không nên chỉ đơn giản giảm nhẹ mức tạ rồi tiếp tục. Việc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế có thể giúp đánh giá nguyên nhân phù hợp.

Đặc biệt, người có bệnh lý tim mạch, huyết áp, đái tháo đường hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến huyết áp và đường huyết nên trao đổi với nhân viên y tế về cách tập luyện phù hợp.

Tập gym an toàn quan trọng hơn việc cố gắng

Một buổi tập hiệu quả không phải là buổi tập khiến cơ thể kiệt sức nhất.

Nếu xuất hiện chóng mặt, choáng hoặc những dấu hiệu bất thường, việc dừng lại để đánh giá tình trạng cơ thể quan trọng hơn việc cố hoàn thành giáo án.

Người mới cũng không cần vội nâng mức tạ hoặc tăng cường độ chỉ vì muốn tiến bộ nhanh. Việc xây dựng lịch tập phù hợp, tăng tải từng bước và dành thời gian phục hồi sẽ giúp quá trình tập luyện bền vững hơn.

Tập luyện tại Elite Fitness

Nếu đang tìm kiếm môi trường tập luyện có sự hướng dẫn trong quá trình tập, bạn có thể tham khảo Elite Fitness và các chương trình tập luyện phù hợp với mục tiêu cá nhân.

Khi bắt đầu hoặc điều chỉnh chương trình tập, người tập nên trao đổi với huấn luyện viên về thể trạng, kinh nghiệm và mục tiêu để lựa chọn cường độ phù hợp. Tuy nhiên, các triệu chứng như chóng mặt kéo dài hoặc tái diễn vẫn cần được đánh giá bởi chuyên gia y tế thay vì chỉ điều chỉnh bài tập.

Kết luận

Tập gym bị chóng mặt có thể liên quan đến nhiều yếu tố như tập quá sức, thiếu nước, thay đổi tư thế đột ngột, thiếu năng lượng hoặc dừng vận động quá nhanh. Tuy nhiên, chóng mặt cũng có thể xuất phát từ những nguyên nhân sức khỏe khác nên không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên một triệu chứng.

Khi chóng mặt xuất hiện, hãy dừng tập, đảm bảo an toàn, nghỉ ngơi và theo dõi cơ thể. Nếu tình trạng tái diễn, kéo dài hoặc đi kèm đau ngực, khó thở, ngất hay các triệu chứng bất thường khác, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế.

Trong tập luyện, tiến bộ quan trọng nhưng an toàn luôn cần được đặt lên trước.